หน้าที่ ประเภท และหลักการทำงานของไดนาโมในเครื่องปั่นไฟ

หากสงสัยว่าเครื่องปั่นไฟสามารถสร้างกระแสไฟฟ้าได้อย่างไร หนึ่งในส่วนประกอบสำคัญของเครื่องปั่นไฟที่คุณควรต้องรู้จักก็คือ “ไดนาโม” นั่นเอง โดยในบทความนี้เราจะพาคุณมารู้จักกับหลักการทำงานของไดนาโม รวมถึงประเภท และประโยชน์และการใช้งานของไดนาโมกัน

ไดนาโมคืออะไร ?

ไดนาโม เป็นอุปกรณ์กำเนิดไฟฟ้าชนิดหนึ่ง ที่สามารถเปลี่ยนพลังงานกลให้กลายเป็นพลังงานไฟฟ้าได้ โดยอาศัยการเหนี่ยวนำที่ทำให้สนามแม่เหล็กเกิดการเปลี่ยนแปลงจนเป็นกระแสไฟฟ้าขึ้นมา ไดนาโมเป็นอุปกรณ์ที่พบได้ในเครื่องมือและอุปกรณ์หลากหลายรูปแบบ มีทั้งขนาดเล็ก ๆ ที่ใช้ติดกับจักรยานได้ ไปจนถึงขนาดที่ใช้กับโรงไฟฟ้าได้ โดยที่หนึ่งในประโยชน์ของไดนาโมก็คือการนำมาใช้เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าในเครื่องปั่นไฟนั่นเอง

หลักการทำงานของไดนาโม

หลักการทำงานของไดนาโมที่ทำให้สามารถผลิตกระแสไฟฟ้าได้นั้น ใช้หลักการพื้นฐานของการเหนี่ยวนำแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่งค้นพบโดย Michael Faraday (ไมเคิล ฟาราเดย์) ที่ว่า “เมื่อสนามแม่เหล็กที่ผ่านขดลวดตัวนำมีการเปลี่ยนแปลง จะเกิดการเหนี่ยวนำให้มีกระแสไฟฟ้าในขดลวดตัวนำนั้น”
ดังนั้น หลักการทำงานของไดนาโมเบื้องต้นจึงเป็นการเหนี่ยวนำทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าโดยใช้ขดลวดพันรอบแกนแม่เหล็ก 2 แท่งที่หันขั้วตรงข้ามเข้าหากัน แล้วหมุนขดลวดหรือแม่เหล็ก เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนของสนามแม่เหล็กมากขึ้นและต่อเนื่องจนเกิดกระแสไฟฟ้าขึ้นมา

องค์ประกอบของไดนาโม

องค์ประกอบหลัก ๆ ของไดนาโมก็คือ ขดลวดตัวนำ และแม่เหล็ก อย่างไรก็ตาม เพื่อให้สามารถทำงานร่วมกับเครื่องยนต์ และสามารถส่งพลังงานไฟฟ้าไปใช้งานในอุปกรณ์ต่าง ๆ ได้จึงต้องมีส่วนประกอบอื่น ๆ เพิ่มเติมตามประเภทและการใช้งานไดนาโม
โดยส่วนประกอบสำคัญของไดนาโมที่พบเห็นได้ทั่วไปในปัจจุบันมีดังนี้
1. ขดลวดตัวนำ หรืออาร์เมเจอร์ (Armature) ซึ่งมักจะมีลักษณะเป็นขดลวดสี่เหลี่ยม
2. แท่งแม่เหล็ก 2 แท่งที่หันขั้วตรงข้ามเข้าหากัน
3. แหวนติดปลายขดลวด มีหน้าที่ส่งออกพลังงานไฟฟ้าจากขดลวด

– วงแหวนแยกสำหรับไดนาโมกระแสตรง

– วงแหวนลื่นสำหรับไดนาโมกระแสสลับ

4. แปรงสัมผัส หรือแปรงตัวนำไฟฟ้า มีหน้าที่รับกระแสไฟฟ้าจากขดลวดผ่านวงแหวน เพื่อส่งออกสู่วงจรภายนอก

ประเภทของไดนาโม

ไดนาโมไฟฟ้ากระแสสลับ (AC Dynamo)

กระแสไฟฟ้าในกระแสสลับจะเปลี่ยนทิศทางการไหล โดยไหลไป-กลับตลอดเวลาอย่างรวดเร็ว จึงได้ไฟฟ้ากระแสสลับ เช่นเดียวกับไฟฟ้าที่ใช้กันโดยทั่วไปในไทย ไดนาโมไฟฟ้ากระแสสลับจึงมักใช้งานในเครื่องปั่นไฟของโรงงานอุตสาหกรรม บ้านเรือน และอาคารต่าง ๆ

ไดนาโมไฟฟ้ากระแสตรง (DC Dynamo)

กระแสไฟฟ้าในไดนาโมกระแสตรงจะเคลื่อนที่ในทิศทางเดียวเท่านั้น โดยมีวงแหวนแยกเป็นตัวควบคุม ทำให้ไม่มีการเปลี่ยนแปลงทิศทางการไหลของกระแสไฟฟ้า และทำให้กระแสไฟฟ้ามีแรงดันคงที่ เหมาะที่จะใช้กับอุปกรณ์อย่างแบตเตอรี่ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และระบบไฟฟ้าในรถยนต์

ประโยชน์และการใช้งานไดนาโม

ไดนาโมในเครื่องปั่นไฟ

ไดนาโมถูกนำมาใช้งานในเครื่องปั่นไฟเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า โดยทำงานร่วมกับเครื่องยนต์ที่ใช้พลังงานจากเชื้อเพลิงอย่างน้ำมันดีเซลมาหมุนแกนขดลวด หรือแกนแม่เหล็ก เพื่อให้เกิดการเหนี่ยวนำในไดนาโม แล้วจึงส่งกระแสไฟฟ้าออกไปเก็บไว้ในแบตเตอรี่เพื่อสำรองใช้ในสถานการณ์ฉุกเฉิน หรือใช้เชื่อมต่อกับเครื่องใช้ไฟฟ้าต่าง ๆ ที่ต้องการ

ไดนาโมรถยนต์

ไดนาโมในรถยนต์ มีไว้เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าใช้ในระบบไฟฟ้าต่าง ๆ ของรถยนต์ และเพื่อกักเก็บไว้ในแบตเตอรี่รถยนต์ ทำให้สามารถนำกระแสไฟฟ้านั้นไปใช้กับระบบไฟ ระบบเครื่องเสียง ระบบแอร์ และอื่น ๆ ในรถยนต์ที่จำเป็นต้องใช้ไฟฟ้า โดยไดนาโมรถยนต์จะทำงานเมื่อสตาร์ตรถแล้ว โดยใช้การหมุนของเครื่องยนต์รถมาหมุนไดนาโมไปพร้อม ๆ กันด้วยนั่นเอง

ไดนาโมจักรยาน

ไดนาโมจักรยาน เป็นไดนาโมขนาดเล็ก ๆ ที่ใช้พลังงานกลจากการปั่นจักรยานเพื่อหมุนแกนแม่เหล็ก ทำให้เกิดการเหนี่ยวนำของแม่เหล็กกับขดลวดภายในไดนาโม จนเกิดเป็นพลังงานไฟฟ้าที่สามารถเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าของจักรยานอย่างเช่นไฟส่องสว่าง ซึ่งยิ่งปั่นเร็วและแรงเท่าไหร่ ไฟก็จะยิ่งสว่างเท่านั้น

ไดนาโมโรงไฟฟ้า

ไดนาโมโรงไฟฟ้า เป็นไดนาโมที่ใช้ผลิตไฟฟ้าจากพลังงานกลอย่างพลังน้ำ หรือพลังลม โดยกังหันน้ำ หรือกังหันลมนั้นจะทำหน้าที่เป็นตัวหมุนไดนาโมให้เกิดการเหนี่ยวนำแม่เหล็กไฟฟ้าได้ นอกจากนั้นยังมีไดนาโมโรงไฟฟ้าพลังดีเซลและพลังความร้อนที่ใช้เชื้อเพลิงเหล่านี้ช่วยให้เครื่องยนต์ที่เชื่อมกับไดนาโมทำงานจนเกิดการเหนี่ยวนำไฟฟ้าด้วยเช่นกัน

สรุปได้ว่า ไดนาโมนั้นเป็นอุปกรณ์สำคัญในการผลิตไฟฟ้าของเครื่องปั่นไฟที่ใช้ตามบ้านเรือน และโรงงานต่าง ๆ โดยสำหรับผู้ที่กำลังมองหาเครื่องปั่นไฟ S.E.A. Power Gent เรามีเครื่องปั่นไฟหลากหลายยี่ห้อให้บริการ ทั้งเครื่องปั่นไฟดีเซล และเครื่องปั่นไฟพลังงานทางเลือก พร้อมให้คำปรึกษาและบริการโดยผู้เชี่ยวชาญมากประสบการณ์ เพื่อให้คุณได้เครื่องปั่นไฟที่ดีและเหมาะกับการใช้งานของคุณที่สุด สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 097-146-3594 หรืออีเมล puvakorn@seapowergent.com