เก็บน้ำมันดีเซลสำรองเครื่องปั่นไฟได้กี่ลิตร? กฎหมายสถานที่เก็บน้ำมันที่เจ้าของอาคารต้องรู้

การเก็บน้ำมันดีเซลสำรองไว้เดินเครื่องปั่นไฟในประเทศไทยมีเพดานตามกฎหมาย ดีเซลจัดเป็นน้ำมันไวไฟน้อย เก็บรวมกันทั้งสถานที่ไม่เกิน 454 ลิตรเป็นสถานที่เก็บน้ำมันลักษณะที่หนึ่ง ไม่ต้องแจ้ง เกิน 454 ลิตรแต่ไม่เกิน 15,000 ลิตรเป็นลักษณะที่สอง ต้องแจ้งกรมธุรกิจพลังงาน (ธพ.) และเกิน 15,000 ลิตรเป็นลักษณะที่สาม ต้องได้รับอนุญาตก่อน

ตัวเลข 454 ลิตรฟังดูแปลก ไม่กลม ไม่สวย แต่ตัวเลขนี้ตัดสินว่าอาคาร โรงงาน หรือ Data Center ของคุณต้องเดินเรื่องกับหน่วยงานรัฐหรือไม่ บทความนี้จะพาไล่ตั้งแต่ข่าวจริงที่เพิ่งเกิด ไปจนถึงการคำนวณว่าน้ำมัน 454 ลิตรเดินเครื่องปั่นไฟแต่ละขนาดได้กี่ชั่วโมง

ปริศนาจากข่าว: น้ำมันกว่า 200,000 ลิตรใต้ Data Center พระราม 9

วันที่ 3 กันยายน 2569 สำนักข่าวอินโฟเควสต์รายงานว่า กรมธุรกิจพลังงานตรวจพบ Data Center แห่งหนึ่งบนถนนพระราม 9 เก็บน้ำมันดีเซลสำหรับเครื่องปั่นไฟสำรองไว้ในถังรวมกว่า 200,000 ลิตร โดยไม่ได้รับอนุญาต หลังชาวบ้านร้องเรียนเรื่องกลิ่นน้ำมันมานานกว่า 2 เดือน เจ้าหน้าที่สั่งให้ขนน้ำมันออกทั้งหมดและเตรียมแจ้งความดำเนินคดีตามมาตรา 65 แห่งพระราชบัญญัติควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2542

คำถามที่น่าสนใจคือ ทำไม Data Center ถึงต้องเก็บน้ำมันมากขนาดนั้น คำตอบอยู่ที่ตัวเลขอัตราสิ้นเปลือง ถ้าเครื่องขนาด 500 kW เดินที่โหลด 75% กินน้ำมันราว 99.9 ลิตรต่อชั่วโมง น้ำมัน 200,000 ลิตรจะเลี้ยงเครื่องแบบนี้ได้ราว 2,002 ชั่วโมงหรือประมาณ 83 วัน ถ้ามีหลายเครื่องเดินพร้อมกัน วันที่ได้ก็หารลงตามจำนวนเครื่อง ธุรกิจที่หยุดไม่ได้จึงอยากเก็บให้มากที่สุด แต่กฎหมายไม่ได้วัดจากความอยาก

ดีเซลคือน้ำมันไวไฟน้อย กฎจึงต่างจากเบนซิน

กฎหมายไทยแบ่งน้ำมันเชื้อเพลิงตามความไวไฟ และกรมธุรกิจพลังงานจัดน้ำมันดีเซลอยู่ในกลุ่มน้ำมันไวไฟน้อย เพดานปริมาณที่เห็นในบทความนี้จึงเป็นของน้ำมันไวไฟน้อยเท่านั้น ถ้าเครื่องของคุณใช้เบนซิน (เช่นเครื่องปั่นไฟขนาดเล็กแบบพกพา) ต้องดูเกณฑ์ของน้ำมันประเภทนั้นแยกต่างหาก

สถานที่เก็บน้ำมัน 3 ลักษณะ สำหรับน้ำมันไวไฟน้อย

ลักษณะ	ปริมาณเก็บรวมทั้งสถานที่	สิ่งที่ต้องทำ
ลักษณะที่หนึ่ง	ไม่เกิน 454 ลิตร	ไม่ต้องแจ้ง
ลักษณะที่สอง	เกิน 454 ลิตร ไม่เกิน 15,000 ลิตร	ต้องแจ้งกรมธุรกิจพลังงาน
ลักษณะที่สาม	เกิน 15,000 ลิตร ไม่เกิน 500,000 ลิตร	ต้องได้รับอนุญาตก่อน

นอกจากเรื่องแจ้งหรือขออนุญาตแล้ว กฎกระทรวงว่าด้วยสถานที่เก็บน้ำมัน พ.ศ. 2551 ยังกำหนดรายละเอียดทางเทคนิคของแต่ละลักษณะ เช่น ระยะปลอดภัย การสร้างภาชนะและถัง ระบบท่อ และอุปกรณ์ดับเพลิง ดังนั้นการแจ้งหรือได้ใบอนุญาตเป็นแค่ครึ่งทาง ตัวถังและสถานที่ต้องสร้างให้ตรงข้อกำหนดด้วย

นับรวมทั้งสถานที่ ไม่ใช่นับทีละถัง

จุดที่คนพลาดบ่อยที่สุดคือคิดว่าถ้าแบ่งน้ำมันไว้หลายถัง ถังละไม่เกิน 454 ลิตร ก็จะรอด ความจริงกฎหมายนับปริมาณรวมทั้งสถานที่ ถ้าโรงงานมีถัง 400 ลิตร 3 ใบ ปริมาณรวมคือ 1,200 ลิตร ซึ่งเข้าข่ายลักษณะที่สองทันที ต้องแจ้งกรมธุรกิจพลังงาน แม้แต่ละถังจะเล็กแค่ไหนก็ตาม

น้ำมัน 454 ลิตร เดินเครื่องปั่นไฟได้กี่ชั่วโมง

ตารางนี้ใช้อัตราสิ้นเปลืองโดยประมาณจาก Generator Source ที่โหลด 75% (แปลงหน่วยจากแกลลอนเป็นลิตร) แหล่งระบุเองว่าเป็นค่าประมาณ ค่าจริงขึ้นกับรุ่นเครื่องยนต์และโหลด ดูวิธีคิดละเอียดได้ที่บทความ อัตราสิ้นเปลืองน้ำมันเครื่องปั่นไฟ

ขนาดเครื่อง	น้ำมันที่โหลด 75% (ลิตร/ชม.)	454 ลิตร เดินได้	15,000 ลิตร เดินได้
20 kW	4.9	ราว 92.7 ชั่วโมง	ราว 3,061 ชั่วโมง
60 kW	14.4	ราว 31.5 ชั่วโมง	ราว 1,042 ชั่วโมง
100 kW	22.0	ราว 20.6 ชั่วโมง	ราว 682 ชั่วโมง
200 kW	41.6	ราว 10.9 ชั่วโมง	ราว 361 ชั่วโมง
500 kW	99.9	ราว 4.5 ชั่วโมง	ราว 150 ชั่วโมง

สังเกตว่าเครื่องเล็กแทบไม่มีวันชนเพดาน แต่เครื่อง 500 kW ใช้น้ำมัน 454 ลิตรหมดในราว 4 ชั่วโมงครึ่ง ถ้าต้องการสำรองไฟได้ทั้งคืน ก็ต้องเก็บเกิน 454 ลิตร ซึ่งหมายถึงต้องแจ้งกรมธุรกิจพลังงานเกือบแน่นอน

ตัวอย่างจากเครื่องจริง: Cummins TC100T

Cummins TC100T (103 kVA) มีถังน้ำมันในตัว 218 ลิตรสำหรับแบบเปิด และ 315 ลิตรสำหรับแบบตู้เก็บเสียง เครื่องยนต์ Cummins 6BT5.9-G2 ตามเอกสาร FR 9317-02 ใช้น้ำมันราว 17 ลิตรต่อชั่วโมงที่โหลด 75% ของกำลัง Prime ถังในตัวจึงเลี้ยงเครื่องได้ราว 12.8 ชั่วโมง (แบบเปิด) ถึง 18.5 ชั่วโมง (ตู้เก็บเสียง) และตัวเลขถังของทั้งสองแบบยังต่ำกว่า 454 ลิตร

โทษถ้าเก็บน้ำมันเกินโดยไม่ได้รับอนุญาต

ข่าว Data Center พระราม 9 อ้างโทษตามมาตรา 65 แห่งพระราชบัญญัติควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2542 คือจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ในเคสนั้นเจ้าหน้าที่ยังสั่งให้ขนน้ำมันออกทั้งหมด ซึ่งแปลว่าธุรกิจเสียระบบไฟสำรองไปทันทีจนกว่าจะทำเรื่องถูกต้อง เสียหายทั้งค่าปรับและความเสี่ยงไฟดับในเวลาเดียวกัน

วางแผนน้ำมันสำรองก่อนติดตั้งเครื่อง

• เริ่มจากชั่วโมงที่ต้องการสำรอง เอาจำนวนชั่วโมงที่ต้องเดินเครื่องได้เองโดยไม่เติมน้ำมัน คูณอัตราสิ้นเปลืองของรุ่นที่เลือก แล้วดูว่าผลลัพธ์ตกลักษณะไหน
• เลือกขนาดเครื่องให้พอดีโหลด เครื่องใหญ่เกินจำเป็นกินน้ำมันต่อชั่วโมงมากกว่า และทำให้ชนเพดานเร็วขึ้น เปรียบเทียบรุ่นและราคาได้ที่ ราคาเครื่องปั่นไฟทุกขนาด และ หมวดเครื่องปั่นไฟ Cummins
• นับทุกถังในสถานที่ รวมถังสำรองและถังเติมทั้งหมด ไม่ใช่ดูแค่ถังเดียว
• ใช้งานชั่วคราวก็ต้องคิดเรื่องน้ำมัน ถ้าเช่าเครื่องไปตั้งหน้างาน ควรวางแผนปริมาณน้ำมันที่จะเก็บไว้ที่หน้างานด้วย ดู บริการเช่าเครื่องปั่นไฟ สำหรับงานระยะยาว
• ตรวจสอบกับกรมธุรกิจพลังงานก่อนสร้างถัง ข้อกำหนดเชิงเทคนิคและขั้นตอนการแจ้งหรือขออนุญาตควรยืนยันกับหน่วยงานโดยตรงก่อนลงมือ

ถ้ากำลังเลือกเครื่องใหญ่สำหรับโรงงาน เช่น Cummins TC500T 500 kVA ให้วางแผนเรื่องปริมาณน้ำมันสำรองไปพร้อมกับขนาดห้องเครื่องตั้งแต่แรก จะง่ายกว่าแก้ทีหลัง

แหล่งอ้างอิง

• กรมธุรกิจพลังงาน, คู่มือสถานที่เก็บน้ำมัน – doeb.go.th (การจัดดีเซลเป็นน้ำมันไวไฟน้อย และเกณฑ์ 454 / 15,000 / 500,000 ลิตร พร้อมหลักนับรวมทั้งสถานที่)
• กฎกระทรวงว่าด้วยสถานที่เก็บน้ำมัน พ.ศ. 2551 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 125 ตอนที่ 48 ก (14 มีนาคม 2551) – elaw.doeb.go.th (ข้อกำหนดระยะปลอดภัย ภาชนะ ท่อ และอุปกรณ์ดับเพลิง)
• อินโฟเควสต์, ข่าว Data Center พระราม 9 เก็บน้ำมันโดยไม่ได้รับอนุญาต (3 กันยายน 2569) – infoquest.co.th (ปริมาณกว่า 200,000 ลิตร และโทษตามมาตรา 65)
• Generator Source, Diesel Fuel Consumption Chart – generatorsource.com (อัตราสิ้นเปลืองโดยประมาณที่โหลด 75%)
• Chongqing Cummins, 6BT5.9-G2 Engine Data Sheet FR 9317-02 (อัตราสิ้นเปลืองที่โหลด 75% Prime 17 ลิตรต่อชั่วโมง)
• S.E.A. Power Gent, หน้าสินค้า Cummins TC100T (ขนาดถังน้ำมัน 218 / 315 ลิตร)

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเก็บน้ำมันดีเซลสำหรับเครื่องปั่นไฟ

เก็บน้ำมันดีเซลไว้เดินเครื่องปั่นไฟได้กี่ลิตรโดยไม่ต้องแจ้ง?

ไม่เกิน 454 ลิตร นับรวมทุกถังทั้งสถานที่ ถือเป็นสถานที่เก็บน้ำมันลักษณะที่หนึ่ง ไม่ต้องแจ้งกรมธุรกิจพลังงาน

เก็บน้ำมันดีเซล 1,000 ลิตรต้องทำอย่างไร?

ปริมาณเกิน 454 ลิตรแต่ไม่เกิน 15,000 ลิตร เป็นสถานที่เก็บน้ำมันลักษณะที่สอง ต้องแจ้งกรมธุรกิจพลังงาน และสถานที่ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎกระทรวงว่าด้วยสถานที่เก็บน้ำมัน พ.ศ. 2551

เก็บน้ำมันเกิน 15,000 ลิตรโดยไม่ได้รับอนุญาตมีโทษอะไร?

ข่าวกรณี Data Center พระราม 9 เมื่อ 3 กันยายน 2569 อ้างโทษตามมาตรา 65 แห่งพระราชบัญญัติควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2542 คือจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และเจ้าหน้าที่สั่งให้ขนน้ำมันออกทั้งหมด

ถังน้ำมันในตัวเครื่องปั่นไฟ 100 kVA เดินได้กี่ชั่วโมง?

ตัวอย่าง Cummins TC100T ถังในตัว 218 ลิตร (แบบเปิด) และ 315 ลิตร (ตู้เก็บเสียง) ที่โหลด 75% ของกำลัง Prime เครื่องยนต์ 6BT5.9-G2 ใช้น้ำมันราว 17 ลิตรต่อชั่วโมง จึงเดินได้ราว 12.8 ถึง 18.5 ชั่วโมงต่อถัง