เครื่องกำเนิดไฟฟ้าในโรงไฟฟ้าของไทยเป็นแบบไหน มีอะไรบ้าง

เคยสงสัยหรือไม่ว่า ประเภทของเครื่องกำเนิดไฟฟ้าในโรงไฟฟ้ามีอะไรบ้าง มีความแตกต่างจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าหรือเครื่องปั่นไฟที่ใช้ในครัวเรือนหรือโรงงานอุตสาหกรรมหรือไม่ แล้วนอกจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าในโรงงานไฟฟ้าเป็นแบบใดแล้ว ภายในโรงไฟฟ้ายังมีอุปกรณ์อะไรที่น่าสนใจบ้าง วันนี้เราจะพาไปรู้จักกับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าแต่ละประเภทกันเลย

องค์ประกอบของโรงไฟฟ้ามีอะไรบ้าง

การผลิตกระแสไฟฟ้าในโรงไฟฟ้า นอกจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้ายังมีอะไรบ้างที่มีความสำคัญและจำเป็นต่อการผลิตกระแสไฟฟ้า

1. เครื่องต้นกำลัง คือ ส่วนที่ทำหน้าที่ขับเคลื่อนเครื่องกำเนิดไฟฟ้า โดยการหมุนขดลวด ซึ่งมีทั้งระบบเชื้อเพลิง ระบบระบายความร้อน ระบบไอเสีย และระบบเริ่มเดินเครื่อง
2. เครื่องกำเนิดไฟฟ้า คือ ส่วนที่สร้างกระแสไฟฟ้า ประกอบไปด้วยส่วนที่หมุน (Rotor) ส่วนที่อยู่กับที่ (Stator) ส่วนกระตุ้น (Exciter) และส่วนควบคุมแรงดัน (Voltage Regulator )
3. แผงควบคุม คือ ส่วนที่ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของเครื่องกำเนิดไฟฟ้า และตรวจสอบการผลิตกระแสไฟฟ้า รวมไปถึงการควบคุมส่วนอื่น ๆ ภายในโรงไฟฟ้า

หลักการทำงานของโรงไฟฟ้าคือ เครื่องต้นกำลังจะทำหน้าที่ในการหมุนกังหัน หรือแกน เพื่อหมุนขดลวดที่อยู่ในเครื่องกำเนิดไฟฟ้า เกิดการเหนี่ยวนำแม่เหล็กไฟฟ้าจนได้พลังงานไฟฟ้าแจกจ่ายไปตามพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ

เครื่องกำเนิดไฟฟ้าในโรงไฟฟ้าเป็นแบบใด

เครื่องกำเนิดไฟฟ้าในโรงไฟฟ้าประเทศไทย สามารถแบ่งได้ดังต่อไปนี้

1. เครื่องกำเนิดไฟฟ้าแบบ Synchronous

เครื่องกำเนิดไฟฟ้าแบบ Synchronous หรือที่เรียกว่าเครื่องกำเนิดไฟฟ้ากระแสสลับ (Alternators) เป็นเครื่องกำเนิดไฟฟ้าที่ใช้พลังงานกลมาหมุนเพลาและกลายเป็นพลังงานไฟฟ้า  โดยใช้การหมุนขดลวดตัดกับสนามแม่เหล็กที่อยู่ด้านในเครื่อง สร้างแรงบิด จนเกิดความต่างศักย์ เหนี่ยวนำจนเกิดกระแสไฟฟ้า
เครื่องกำเนิดไฟฟ้าแบบนี้ มักจะเห็นได้ทั้งในเครื่องปั่นไฟ และในโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ สำหรับในประเทศไทยมีการใช้เครื่องกำเนิดไฟฟ้าซิงโครนัสในโรงไฟฟ้าหลายที่ ตัวอย่างเช่น ที่โรงไฟฟ้าเขื่อนศรีนครินทร์ ซึ่งเป็นโรงไฟฟ้าพลังงานน้ำ โดยใช้น้ำในการหมุนเพลาของเครื่องกำเนิดไฟฟ้านั่นเอง
จุดเด่นของเครื่องกำเนิดไฟฟ้าซิงโครนัสคือ มีความยืดหยุ่นสูง มีความเร็วคงที่ สามารถปรับความถี่และแรงดันไฟฟ้าได้

2. เครื่องกำเนิดไฟฟ้าเหนี่ยวนำ

เครื่องกำเนิดไฟฟ้าเหนี่ยวนำ (Induction Generators) หรือ อะซิงโครนัส เป็นเครื่องกำเนิดไฟฟ้าแบบกระแสสลับเช่นเดียวกัน แต่จะหมุนโรเตอร์หรือเพลาด้วยแรงกลที่เร็วกว่าความเร็วซิงโครนัส (ความเร็วของสนามแม่เหล็กหมุนในมอเตอร์) ทำให้เกิดสลิปเชิงลบ (Slip คือค่าความแตกต่างระหว่างความเร็วซิงโครนัสกับความเร็วของโรเตอร์) และแปรเปลี่ยนเป็นพลังงานไฟฟ้าในที่สุด จะนิยมใช้งานในโรงงานอุตสาหกรรมและที่อยู่อาศัยต่าง ๆ รวมถึงโรงไฟฟ้าระบบกังหันน้ำ หรือโรงไฟฟ้าขนาดเล็ก
จุดเด่นของเครื่องกำเนิดไฟฟ้าแบบเหนี่ยวนำคือ  มีโครงสร้างที่เรียบง่าย ไม่ซับซ้อน ทนทาน มีค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาต่ำ และราคาถูก

3. เครื่องกำเนิดไฟฟ้าเซลล์เชื้อเพลิง

เครื่องกำเนิดไฟฟ้าเซลล์เชื้อเพลิง เป็นเครื่องกำเนิดไฟฟ้าที่ใช้กระบวนการทางเคมีไฟฟ้า โดยการเติมไฮโดรเจน ให้กลายเป็นพลังงานไฟฟ้า ลดการก่อมลพิษทางอากาศ ปัจจุบันนิยมใช้ในเรือขนส่งสินค้า หรือเรือเดินสมุทร
จุดเด่นของเครื่องกำเนิดไฟฟ้าเซลล์เชื้อเพลิง คือ เป็นพลังงานสะอาด ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และมีประสิทธิภาพสูง

ประเภทของโรงไฟฟ้าในประเทศไทย

การผลิตไฟฟ้าของประเทศไทยใช้พลังงานในการผลิตไฟฟ้าที่แตกต่างกัน โดยสามารถแบ่งเป็นประเภทต่าง ๆ ได้ดังต่อไปนี้

1. โรงงานไฟฟ้าพลังความร้อน

โรงงานไฟฟ้าพลังความร้อน เป็นโรงไฟฟ้าที่ใช้การเผาไหม้เชื้อเพลิงในการต้มน้ำให้กลายเป็นไอน้ำพลังงานสูงมาขับเคลื่อนกังหันน้ำที่มีเพลาไปยังเครื่องกำเนิดไฟฟ้า เพื่อสร้างกระแสไฟฟ้าแจกจ่ายให้ประชาชนไปใช้งาน
จุดเด่นของโรงไฟฟ้าแบบนี้คือ สามารถผลิตไฟฟ้าได้ตลอด 24 ชั่วโมง มีกำลังการผลิตสูง และใช้เชื้อเพลิงได้หลากหลายชนิด แต่ใช้เวลาเดินเครื่องนาน 5-8 ชั่วโมง และใช้เวลาในการก่อสร้างนานกว่าโรงไฟฟ้าแบบอื่น ๆ

2. โรงไฟฟ้ากังหันแก๊ส

เป็นโรงไฟฟ้าที่ใช้กังหันก๊าซเป็นเครื่องต้นกำลัง โดยนำเอาพลังงานจากการเผาไหม้กับอากาศความดันสูงไปเคลื่อนที่กังหันเพลาเพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้า
จุดเด่นของโรงไฟฟ้าประเภทนี้คือ ใช้เวลาก่อสร้างน้อย และสามารถใช้เชื้อเพลิงจากก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่ในประเทศและประเทศเพื่อนบ้านได้อย่างเพียงพอ

3. โรงไฟฟ้าพลังงานน้ำ

โรงไฟฟ้าพลังงานน้ำ ใช้แรงดันของน้ำที่อยู่สูงกว่าในอ่างเก็บน้ำไปหมุนกังหันน้ำที่ต่อกับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าของโรงไฟฟ้าที่อยู่ด้านล่าง จุดเด่นของโรงไฟฟ้าพลังงานน้ำ คือ เป็นพลังงานสะอาด ไม่ก่อให้เกิดมลพิษ ไม่มีค่าต้นทุนเชื้อเพลิง

4. โรงไฟฟ้าพลังงานดีเซล

โรงไฟฟ้าดีเซล เป็นโรงไฟฟ้าที่เหมือนกับเครื่องยนต์ดีเซล โดยใช้เชื้อเพลิงดีเซลในการสันดาปและเคลื่อนที่กระบอกสูบไปหมุนเพลาของเครื่องกำเนิดไฟฟ้า จุดเด่นของโรงไฟฟ้าประเภทนี้คือ สามารถผลิตไฟฟ้าได้รวดเร็ว และไม่ยุ่งยาก เหมาะกับการจ่ายไฟฟ้าในกรณีฉุกเฉิน และสามารถเคลื่อนย้ายได้
นอกจากโรงไฟฟ้าที่กล่าวมานี้ ยังมีโรงไฟฟ้ารูปแบบอื่น ๆ เช่น โรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ โรงไฟฟ้าพลังงานลม โรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ โรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนร่วม

มองหาเครื่องปั่นไฟคุณภาพ ตอบโจทย์ทุกความต้องการ ต้องที่ S.E.A. Power Gent

เมื่อรู้จักเครื่องกำเนิดไฟฟ้าและรูปแบบของโรงไฟฟ้าอย่างคร่าว ๆ แล้ว ย่อมรู้จักที่มาของการผลิตพลังงานไฟฟ้า อันเป็นพลังในการขับเคลื่อนชีวิตและเศรษฐกิจ ทำให้ความต้องการพลังงานไฟฟ้าเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ด้วยเหตุนี้เครื่องปั่นไฟเคลื่อนที่จึงเป็นหนึ่งในตัวช่วยสำคัญในการผลิตไฟฟ้า ทั้งการใช้เป็นแหล่งพลังงานสำรอง การจัดงานนอกสถานที่ หรือแม้แต่ในสถานที่ที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึง ตลอดจนวัตถุประสงค์อื่น ๆ สำหรับผู้ที่กำลังมองหาเครื่องปั่นไฟ  S.E.A. Power Gent คือผู้จำหน่าย Cummins อย่างเป็นทางการ ยินดีให้คำปรึกษาและบริการจากผู้เชี่ยวชาญมากประสบการณ์ เพื่อให้คุณได้เครื่องปั่นไฟที่ดีและเหมาะกับคุณที่สุด สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 097-146-3594 หรืออีเมล puvakorn@seapowergent.com

ข้อมูลอ้างอิง 

1. เครื่องกําเนิดไฟฟ้า. สืบค้นเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2566 จาก https://www.powermeterline.com/เครื่องกําเนิดไฟฟ้า/
2. เครื่องกำเนิดไฟฟ้าเซลล์เชื้อเพลิงไฮโดรเจน ในเรือเดินสมุทร. สืบค้นเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2566 จาก https://ienergyguru.com/2015/09/nothing-but-water/ 
3. รักโลก รักษ์พลังงาน กับ กฝผ. สืบค้นเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2566 จาก  https://www.egat.co.th/home/wp-content/uploads/2021/07/egat-energy-conservation.pdf 

โรงไฟฟ้าพลังน้ำเป็นกลุ่มที่ใช้เครื่องกำเนิดไฟฟ้าต่างจากโรงไฟฟ้าความร้อนมากที่สุด เพราะหมุนช้าและมีจำนวนขั้วมาก ดูตัวเลขกำลังผลิตรายเขื่อนของ กฟผ. ทั้ง 15 แห่ง โรงไฟฟ้าสูบกลับ และเหตุผลที่เขื่อนไทยเดินที่ตัวประกอบกำลังผลิตเพียงราว 21 เปอร์เซ็นต์ ได้ที่บทความ เครื่องปั่นไฟพลังงานน้ำ จากกังหันน้ำโรมันถึงเขื่อนใหญ่ในไทย